Katalog zabytków motoryzacji w Polsce

Jelcz-Skoda 706 RTO Karosa z roku 1960

Do końca lat 50-tych nie były produkowane w Polsce autobusy o dużej pojemności, a koniec badań prototypu autobusu ODRA-A81 miał być gotowy za kilka lat.

W tej sytuacji w dniu 6 grudnia 1958 roku zawarto umowę licencyjną z Czechosłowacją na produkcję w kraju autobusów typu SKODA 706 RTO KAROSA.

Produkcję autobusów zlokalizowano w Jelczańskich Zakładach Samochodowych, które powstały w 1958 roku w wyniku połączenia Zakładów Budowy Nadwozi Samochodowych i Zakładów Naprawy Samochodów w Jelczu koło Oławy.

Pierwszą serię 20 autobusów zmontowano z części nadesłanych z fabryki Karosa w miejscowości Vysoke Myto pod koniec 1959 roku, a w 1960 roku wykonano już 200 egzemplarzy tych pojazdów, nadając im nazwę JELCZ. W następnych latach JZS powiększyły produkcję, dążąc do docelowej wielkości 1500 sztuk rocznie, jednocześnie wytwarzając coraz więcej elementów w kraju, eliminując ich import.

 

Autobusy JELCZ-KAROSA były produkowane w trzech podstawowych wersjach: miejskiej, turystycznej i LUX (dalekobieżnej). Na bazie wersji miejskiej były montowane autobusy przegubowe. Autobus JELCZ-KAROSA był głównym pojazdem polskich firm komunikacyjnych w latach 60-tych.

Omawiany autobus w wersji turystycznej opuścił fabrykę w Jelczu dnia 30 czerwca 1960 roku, pochodzi więc z pierwszej serii 200 sztuk wyprodukowanych w Jelczańskich Zakładach Samochodowych.

Był oszczędnie eksploatowany w fabryce kooperującej z JZS, a służył do przewozu pracowników i dzieci. Od kilkunastu lat nie jeździł, garażując w zamkniętym i ciepłym pomieszczeniu, zachowując dobry stan techniczny i wysoki stopień oryginalności. Odnaleziony, został pieczołowicie wyremontowany i pomalowany w oryginalne, pierwotne kolory wersji licencyjnej.

 

Charakterystyka: autobus JELCZ-KAROSA typ SKODA 706 RTO w wersji turystycznej przeznaczony jest do przewozu 52 pasażerów na miejscach siedzących. Autobus posiada nadwozie stalowe, o konstrukcji półsamonośnej, opartej na ramie. Waga autobusu ok. 8700 kg. Autobus posiada silnik wysokoprężny Diesla, czterosuwowy, sześciocylindrowy o pojemności skokowej 11,781 litra i mocy 160 KM przy 1900 obr./min. Rozwija maksymalną szybkość 85 km/godz.

Podstawowe zespoły pojazdu:

Nadwozie: o konstrukcji półsamonośnej, spawane. Szkielet nośny dzielony wzdłuż krawędzi okien bocznych z poszyciem zewnętrznym spawanym z blach stalowych o grubości 1 mm. Poszycie wewnętrzne z lakierowanych płyt pilśniowych. Numer podwozia 70143501 wybity na ramie z tyłu pojazdu. Wejście dla pasażerów przez przednie i tylne drzwi jednoskrzydłowe o szerokości 900 mm. Drzwi kierowcy zawieszone na przednim słupku po lewej stronie pojazdu. Siedzenia tapicerskie pokryte dermą. Środkowe siedzenia składane.

Układ nośny: rama stalowa, podłużnicowa, nitowana. Zawieszenie kół przednich zależne, sztywna oś o przekroju dwuteowym, wsparta na wzdłużnych półeliptycznych resorach piórowych. Zawieszenie kół tylnych zależne, sztywny most napędowy wsparty na wzdłużnych półeliptycznych resorach piórowych. Amortyzatory ramieniowe hydrauliczne, jednostronnego działania. Koła jezdne szprychowe i składane. Obręcze o wymiarach 8,00x20”. Ogumienie dętkowe o wymiarze 11,00x20”. Koła tylne bliźniacze.

Silnik: typu 706RT z zapłonem samoczynnym, czterosuwowy, rzędowy, pionowy, ustawiony wzdłużnie nad osią przednią, o pojemności 11,781 dcm i mocy 160 KM przy 1900 obr./min. Silnik i trzy głowice  żeliwne, odlewane. Układ rozrządu górnozaworowy, popychaczowy. Smarowanie obiegowe, pod ciśnieniem. Zasilanie: wtrysk bezpośredni paliwa, pompa wtryskowa tłoczkowa z pompa zasilającą. Silnik chłodzony cieczą z obiegiem wymuszonym pompą. Częściowe ogrzewanie wodne kabiny kierowcy i pasażerów. Rozruch za pomocą rozrusznika elektrycznego o mocy 4,4 kW ze starterem elektromagnetycznym. Waga silnika ok. 920 kg Dostęp do silnika od wnętrza autobusu po podniesieniu maski.

Układ napędowy: na tylną oś. Skrzynia biegów z pięcioma przełożeniami do przodu plus bieg wsteczny, sterowana ręcznie. Sprzęgło cierne, suche, dwutarczowe. Maksymalna prędkość 85 km/godz.

Układ hamulcowy: hamulec zasadniczy uruchamiany pneumatycznie, jedno-obwodowy. Hamulce bębnowe. Mechaniczny hamulec ręczny działający na koła tylne. Hamulec silnikowy odcinający dopływ paliwa i zamykający wylot spalin.

Układ kierowniczy: przekładnia kierownicza ślimakowa ze wspomaganiem pneumatycznym. Wał kierownicy jednoczęściowy. Koło kierownicy trzyramienne o średnicy 550 mm.

Instalacja elektryczna: napięcie 24V, biegun ujemny na masie. Akumulatory 2x12V o pojemności 150 Ah, prądnica prądu stałego o mocy 800 Watów. Rozrusznik włączany elektromagnetycznie. Światła drogowe i mijania zespolone, asymetryczne. Światła postojowe, obrysowe i kierunkowskazy osobne. Sygnał dźwiękowy jednotonowy, elektryczny. Jedna wycieraczka szyby kierowcy ze spryskiwaczem. Dodatkowe ogrzewanie wnętrza nagrzewnicą gorącego powietrza.

Tomasz Skrzeliński
opracowanie Michał Nejbauer