Z wiatrem w zawody

Etatowy rekordzista - Ernst Henne

Tomasz Szczerbicki, zdjęcia z archiwum autora

Demon zwany „magia szybkości” towarzyszył człowiekowi od zawsze. W pierwotnych cywilizacja, z pobudek ekonomicznych, ścigano się pieszo, kto pierwszy dopadnie i uśmierci zwierzę. Starożytni Grecy i Rzymianie urządzali widowiskowe wyścigi zaprzęgów konnych. Średniowiecze to okres rozkwitu wyścigów konnych. Kiedy, pod koniec XIX wieku, pojawiły się pierwsze motocykle zaczęto organizować wyścigi – kto najszybciej...

Biciem rekordów szybkości zajmowano się od pionierskich lat motocyklizmu, jednak pierwszy oficjalny, światowy rekord prędkości w jeździe na motocyklu ustanowiony został 14 lipca 1920 roku w Daytona w USA. Wtedy to Ernie Walker jadąc motocyklem Indian osiągnął prędkość 167,67 km/h. „Kości zostały rzucone”.

Na pobicie pierwszego rekordu trzeba było czekać 3 lata. Dokonał tego Fred Dixon jadąc motocyklem Harley-Davidson. Jeszcze tego samego roku Claude Temple, późniejszy współtwórca rekordowych motocykli firmy OEC, na motocyklu British-Anzani pobił rekord Dixona osiągając prędkość 174,58 km/h.

W roku 1924 w szranki walki o miano „najszybszego motocykla na świecie” stanęła elitarna, angielska wytwórnia Brough-Superior, której pojazdy po dziś dzień nazywane są motocyklowymi Rolls-Royce'ami. Za sprawą pojazdów tej firmy był trzykrotnie bity światowy rekord. Po raz pierwszy stało się to właśnie w 1924 roku, kiedy Herbert Le Vack osiągnął prędkość 191,59 km/h.

Magiczną wówczas prędkość 200 km/h przekroczono w 1928 roku, kiedy to angielski kierowca Oliver Baldwin, jadąc motocyklem Zenith wyposażonym w silnik JAP, uzyskał szybkość 200,56 km/h.

W połowie lat 20. wiele światowych firm produkujących motocykle zaczęło upatrywać skutecznych możliwości reklamy przez osiąganie sukcesów sportowych. Rozpoczęły się złote lata wyścigów Turist Trophy na wyspie Man, narodowych wyścigów Grand Prix oraz zwiększyło się zainteresowanie biciem rekordów prędkość.

Warto w tym miejscu spojrzeć jak w Polsce zapatrywano się na motocyklowe rekordy prędkości. Jedna z pierwszych prób odbyła się 28 września 1925 roku na szosie niedaleko Warszawy. Witold Rychter jadąc Nortonem 500 ustanowił wtedy Polski rekordową prędkość, który wyniósł 120 km/h. Już 29 maja następnego roku, ten sam zawodnik poprawił ten wynik. Jadąc wyścigowym Indianem osiągną prędkość 134,48 km/h. Kolejni śmiałkowie znaleźli się niebawem. Doświadczony poznański zawodnik Michał Nagengast w 1928 roku poprawił rekord. Jadąc motocyklem Rudge 500 osiągnął prędkość 159 km/h. Do 1939 roku oficjalny rekord został poprawiony jeszcze o 4 km i wyniósł 163 km/h. Dokonał tego wspomniany Michał Nagengast. 

Ciekawym wydarzeniem w naszym kraju, w roku 1933, była próba przekroczenia motocyklem prędkości 200 km/h. W światowym sporcie nie był to już specjalny wyczyn, gdyż dokonał tego M. Baldwin w 1928 roku jadąc motocyklem Zenith-JAP 1000, a w 1933 roku światowy rekord wynosił już 244,4 km/h. W Polsce jednak jeszcze wtedy nikt z taką prędkością nie jechał. Specjalny, rekordowy motocykl „Sokół” został przygotowany w PZInż. W bardzo lekką ramę specjalnej konstrukcji wmontowano najnowocześniejszy wówczas dwucylindrowy, ośmiozaworowy silnik JAP o poj. 996 cm3, który rozwijał moc ok. 55-60 KM przy 5000-5500 obr/min. Cały motocykl ważył zaledwie 105 kg. Tego eksperymentalnego „Sokoła” dosiadali tylko Witold Rychter i Tadeusz Tomaszewski. Z powodów propagandowych do oficjalnego bicia rekordu nie doszło, gdyż władze wojskowe (zarządzające zakładami PZInż.) zabroniły tej próby, motywując, że motocykl miał silnik angielski, a nie polski. Nie oficjalnie jednak grupka warszawskich motocyklistów sprawdziła na co stać ten „wynalazek” i na asfaltowej drodze Wilanowskiej, w Warszawie, Wilold Rychter osiągnął nim prędkość ok. 204–207 km/h.

 
  Joe Wright na rekordowym motocyklu "OEC Temple Jap", na którym pobił rekord w 1930 roku. Motocykl ten zbudowany został przez innego rekordzistę - Claude Temple.
 
Ernst Jakob Henne, etatowy rekordzista. Henne urodził się w 1904 roku a zmarł w maju 2005 roku. Piszący te słowa - Tomasz Szczerbicki - był jedynym polskim dziennikarzem, który w marcu 2003 roku przeprowadził z nim wywiad.   Rekordowy motocykl Sokół, zbudowany w Państwowych Zakładach Inżynierii. Motocykl ten miał przekroczyć magiczną wówczas barierę 200 km/h i na nieoficjalnych próbach to się udało.

W 1929 roku, na arenę walki o miano „najszybszego” wkroczyła, w owym czasie młoda motocyklowym stażem, niemiecka firma BMW i jej etatowy rekordzista – Ernst Henne. W niecały miesiąc po najszybszym przejeździe Herberta Le Veck (dosiadającego Brough-Superiora), Ernst Henne ustanawia, na motocyklu BMW 750 ze sprężarką, nowy rekord wynoszący 215,48 km/h. W historii światowych, motocyklowych rekordów prędkość zawodnik ten, dosiadając motocykli BMW, siedmiokrotnie osiągał najlepsze wyniki. Nikomu w historii tej dyscypliny nie udało się tego powtórzyć. Jego ostatni, ustanowiony w 1937 roku, motocyklowy rekord został pobity dopiero w 1951 roku. Na swoim koncie Ernst Henne posiadał ogółem 76 rożnych – samochodowych i motocyklowych – rekordów prędkości.

Niemiec Ernst Henne był bardzo utalentowanym i wszechstronnym zawodnikiem. Urodzony w 1904 roku, swoja karierę sportową rozpoczął ścigając się na motocyklach w zawodach Grand Prix. Triumfował między innymi w motocyklowych: GP Francji, GP Niemiec, GP Włoch, GP Hiszpanii, GP Czechosłowacji. W drugiej połowie lat 30. można go było również zobaczyć na trasach terenowych rajdów „Six days”, a także ścigał się samochodami marki Mercedes i BMW.

Swój ostatni, światowy motocyklowy rekord prędkości ustanowił 28 listopada 1937 roku jadąc specjalnym motocyklem BMW 500 wyposażonym w sprężarkę Zoller. Pojazd ten rozwijał moc ok. 95 KM przy 8000 obr./min.

Trudno powiedzieć jak potoczyłaby się historia tego zawodnika i dominacji motocykli BMW w „wyścigach z wiatrem”, gdyby nie wybuch II wojny światowej. Ten konflikt przerwał wszelki rozwój sportów motorowych na ponad 10 lat. Mimo że wojna trwał tylko 6 lat w zniszczonej Europie długo po jej zakończeniu nie myślano o rywalizacji sportowej.

Mimo licznych wypadków i kontuzji w czasie czynnego uprawiania sportów motorowych, Ernst Henne dożył w dobrym zdrowiu do 101 lat. Zmarł w maju 2005 roku. Jego śmierć była zamknięciem ważnego rozdziału w historii sportowych zmagań motocyklistów w latach 20 i 30.

W marcu 2003 roku kilkakrotnie spotkałem się z nim w jego domu na Wyspach Kanaryjskich, gdzie w ostatnich latach mieszkał. W lutym 2004 roku Henne obchodził 100 urodziny, co stało się poniekąd również świętem firmy BMW.

Obecny motocyklowy rekord prędkości należy do Amerykanina Dave Campos, który w dniu 14 lipca 1990 roku, jadąc motocyklem Harley-Davidson, osiągnął prędkość 515,42 km/h.

Oficjalne światowe rekordy prędkości w jeździe na motocyklu do szybkości 400 km/h:

Rok Kierowca Motocykl i pojemność silnika Prędkość

1920

1923

1923

1924

1926

1928

1929

1929

1930

1930

1930

1932

1934

1935

1936

1937

1937

1937

1951

1955

1956

1962

1966

1970 

Ernie Walker

Fred Dixon

Claude Temple

Herbert Le Veck

Claude Temple

Oliver Baldwin

Herbert Le Veck

Ernst Henne

Joe Wright

Ernst Henne

Joe Wright

Ernst Henne

Ernst Henne

Ernst Henne

Ernst Henne

Eric Fernihough

Piero Taruffi

Ernst Henne

Wilhelm Herz

Russell Wright

Wilhelm Herz

Bill Johnson

Bob Leppan

Don Vesco

Indian 994 cm3

Harley-Davidson

British-Anzani 996 cm3

Brough-Superior 998 cm3

OEC-Temple 996 cm3

Zenith-JAP 996 cm3

Brough-Superior 998 cm3

BMW 735 cm3

OEC-Temple 994 cm3

BMW 735 cm3

Zenith-JAP 998 cm3

BMW 735 cm3

BMW 735 cm3

BMW 735 cm3

BMW 495 cm3

Brough-Superior 995 cm3

Gilera 492 cm3

BMW 495 cm3

NSU 499 cm3

Vincent-HRD 998 cm3

NSU 499 cm3

Triumph 649 cm3

Triumph 1298 cm3

Yamaha 700 cm3

167,67 km/h

170,88 km/h

174,58 km/h

191,59 km/h

195,33 km/h

200,56 km/h

207,33 km/h

215,48 km/h

220,99 km/h

221,54 km/h

242,59 km/h

244,40 km/h

246,06 km/h

256,04 km/h

272,00 km/h

273,24 km/h

274,18 km/h

279,50 km/h

290,32 km/h

297,64 km/h

338,09 km/h

361,41 km/h

395,28 km/h

405,25 km/h