Katalog zabytków motoryzacji w Polsce

BMW (Dixi-Ihle) 3/15 (DA-2) z roku 1929

Historia obiektu wywodzi się z brytyjskiej firmy  motoryzacyjnej AUSTIN, która w 1922 roku skonstruowała  małolitrażowy samochód AUSTIN-7 i produkowała go do roku 1939. 

W 1927 roku niemiecka firma DIXI z Eisenach, wytwa-rzająca do tej pory niewielkie ilości dużych automobili - zakupiła licencję tego pojazdu i rozpoczęła produkcję aut pod nazwą Dixi 3/15 PS typ DA-1.

Natomiast duża firma BMW, która w czasie pierwszej wojny światowej produkowała silniki samolotowe a od 1923 roku motocykle jako produkcję cywilną – w 1929 roku przejęła firmę DIXI wraz z jej licencyjną produkcją – nazywając teraz pojazd BMW 3/15 PS.

Jednocześnie mała niemiecka firma karoseryjna braci IHLE z Bruchsal oferowała w tym czasie indywidualnie wykonywane sportowe nadwozia do kilku modeli mało-litrażowych samochodów produkowanych w Niemczech: DKW, OPLA, FORDA, HANSY i BMW.

Największe uznanie wzbudziły karoseryjne konstrukcje nakładane na małe BMW, a charakterystyczny front pojazdu (tzw. nerki) został w kolejnych modelach przyjęty jako charakterystyczny znak firmy BMW.


Omawiany egzemplarz pochodzi z 1929 roku – a więc z  okresu przejmowania DIXI przez BMW i pierwszej kooperacji z firmą IHLE.  

Ten egzemplarz pojazdu został odnaleziony w Polsce po II wojnie światowej w rejonie Poznania i tam odrestaurowany w latach 70-tych. Przez następne lata brał udział w licznych imprezach krajowych i zagranicznych.

W 2004 roku został zakupiony przez obecnego właściciela i ponownie gruntownie odrestaurowany.


Charakterystyka: Małolitrażowy, sportowy samochód osobowy firmy BMW-DIXI z karoserią IHLE z 1929 roku przeznaczony był do przewozu 2 osób na miejscach siedzących.

Samochód posiada nadwozie stalowe z elementami drewnianymi, oparte na ramie. Silnik umieszczony z przodu napędzający koła tylne. Masa własna pojazdu: 420 kg. Dopuszczalna masa całkowita: 630 kg. Samochód posiada silnik benzynowy z zapłonem iskrowym, czterosuwowy, czterocylindrowy, o pojemności skokowej 748,5 ccm i mocy 11 kW (15 KM) przy 3000 obr./min.

Podstawowe zespoły pojazdu:

Nadwozie: otwarte sportowe (typ roadster), stalowe, z elementami drewnianymi służącymi do mocowania tapicerki, osadzone na ramie. 1 szt. bocznych drzwi wejściowych z prawej strony. Miękki dach ze stelażem składany za oparciami lub demontowany. Koła ze szprychami motocyklowymi. Dostęp do bagażnika po usunięciu oparć. Dzielona maska silnika otwierana z dwóch stron.

Układ nośny: nośna rama podwoziowa ze sztywnym tylnym mostem. Zawieszenie kół przednich na poprzecznym piórowym resorze półeliptycznym. Zawieszenie tylne – na dwóch podłużnych piórowych resorach ćwierćeliptycznych. Z przodu – pojedynczy amortyzator cierny z dwoma ramionami. Z tyłu – dwa amortyzatory cierne. Cztery koła jezdne i jedno zapasowe ze stalowymi szprychami. Ogumienie o wymiarze: 19 x 3,50 firmy STOMIL.

Silnik: firmy BMW (licencja AUSTIN-7). 1-gaźnikowy, czterosuwowy, czterocylindrowy (cylindry w jednym bloku), rzędowy, pionowy, dolnozaworowy, umieszczony z przodu pojazdu. Numer silnika 3240 wybity na bloku po lewej stronie. Karter silnika aluminiowy. Blok cylindrów i głowica – żeliwne. Silnik chłodzony cieczą, obieg termosyfonowy. Pojemność silnika 748,5 ccm. Stopień sprężania 5,6 : 1. Moc 11 kW (15 KM) przy 3000 obr/min. Zasilanie: gaźnik mosiężny SOLEX zasilany opadowo ze zbiornika paliwa znajdującego się w komorze silnika. Rozruch za pomocą rozrusznika elektrycznego załączanego ręcznie lub  korbą.

Układ napędowy: na tylną oś. Skrzynia biegów sterowana ręcznie. Ilość biegów 3 + bieg wsteczny. Sprzęgło suche. Przekładnia główna hipoidalna w tylnym moście. Maksymalna szybkość: 75 km/godz.

Układ hamulcowy: hamulce mechaniczne, bębnowe, szczękowe na 4 koła, sterowane mechanicznie (linkami), bez wspomagania.  Główny (nożny) działa na koła tylne, pomocniczy (ręczny) działa na koła przednie.

Układ kierowniczy: maksimum 3 obroty kierownicy od skrajnych położeń; przekładnia kierownicza ślimakowa firmy BMW, bez wspomagania. Średnica koła kierownicy 400 mm. Wał kierownicy jednoczęściowy. Sterowane koła przednie.

Instalacja elektryczna: napięcie 6V, biegun ujemny na masie. Akumulator o pojemności 45 Ah. Prądnica BOSCH o mocy 60 Watów. Rozrusznik o mocy 400 Watów włączany ręcznie. Światła drogowe zespolone, symetryczne. Światła postojowe osobne. Pojedyncze światło „STOP”. Brak fabrycznych kierunkowskazów. Podwójna wycieraczka i sygnał dźwiękowy firmy BOSCH.

Tomasz Skrzeliński
opracowanie Michał Nejbauer